Ngay đầu bài, tác giả đưa ra yêu cầu:

「自分の家から駅までの地図を描いてください」

→ Hãy vẽ bản đồ từ nhà mình đến ga tàu.

Sau đó, tác giả kể lại:

「大学生のころ、心理学の授業で、この課題が出た。」

→ Khi còn là sinh viên đại học, tác giả đã được giao bài tập này trong giờ học tâm lý học.

Như vậy, bài tập yêu cầu sinh viên tự vẽ bản đồ từ nhà đến ga tàu dựa trên trí nhớ, không yêu cầu phải vẽ chính xác.

→ Đáp án 1 đúng.

Tác giả viết:

「最初から地図とにらめっこすれば、頼りは地図だけになってしまう。そのほうが危険かもしれない。」

→ Nếu ngay từ đầu cứ chăm chú nhìn bản đồ thì cuối cùng sẽ chỉ biết dựa vào bản đồ. Điều đó có thể còn nguy hiểm hơn.

Ngoài ra, tác giả cũng giải thích:

「地図に頼りすぎると、あまり周りの状況が感じられなくなる。」

→ Nếu quá phụ thuộc vào bản đồ thì sẽ khó nhận biết được tình hình xung quanh.

Điều nguy hiểm không phải là sử dụng bản đồ, mà là chỉ dựa vào bản đồ và bỏ qua việc quan sát thực tế khi leo núi.

→ Đáp án 4 đúng.

Tác giả giải thích:

「いわば自分の価値観のなかにある『心の地図』がそこにはできあがるのだ。」

→ Có thể nói, bản đồ được vẽ ra chính là "bản đồ trong tâm trí", phản ánh những giá trị mà bản thân coi trọng.

Tác giả còn nhấn mạnh:

「新しい価値を見つけるかもしれないし、改めて自分の視点に気づくかもしれない。」

→ Chúng ta có thể phát hiện ra những giá trị mới, hoặc một lần nữa nhận ra góc nhìn của chính mình.

Khi tự vẽ bản đồ, mỗi người thường ưu tiên những địa điểm và sự vật mà mình quan tâm. Qua đó, chúng ta có thể hiểu rõ hơn cách bản thân quan sát thế giới và những điều mình coi trọng.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả đưa ra ví dụ về việc bỏ thuốc lá:

「だが一服する自分のリラックスした姿を想像したとき、もうタバコに手が出ているのである。」

→ Nhưng khi tưởng tượng ra hình ảnh bản thân thư giãn trong lúc hút thuốc, người đó đã vô thức đưa tay lấy thuốc.

Tác giả giải thích thêm:

「いくら意志を強固にしても想像にはかなわない。」

→ Dù ý chí có mạnh mẽ đến đâu cũng không thắng nổi sức mạnh của sự tưởng tượng.

Đây chính là quy luật nỗ lực phản tác dụng: càng quyết tâm thực hiện một điều gì đó nhưng lại tưởng tượng đến kết quả trái ngược, thì hành động càng dễ đi ngược với ý chí ban đầu.

Trong ví dụ này, người đó quyết tâm bỏ thuốc nhưng vẫn tưởng tượng cảm giác dễ chịu khi hút thuốc, nên cuối cùng lại tiếp tục hút.

→ Đáp án 1 đúng.

Tác giả viết ngay sau chỗ trống:

「だからいくら強固な意志をもっても、心の奥底ではそれと対の自分を想像してしまう。そして想像のほうが勝ってしまうのである。」

→ Vì vậy, dù có ý chí mạnh mẽ đến đâu, sâu thẳm trong lòng chúng ta vẫn tưởng tượng ra một bản thân trái ngược với ý chí đó. Và cuối cùng, sự tưởng tượng lại chiến thắng.

Đặc biệt, từ だから (vì vậy) cho thấy câu đứng trước phải là một nhận định dẫn đến kết luận phía sau.

Câu 2 nói rằng khi ý chí và sự tưởng tượng đối đầu nhau, sự tưởng tượng luôn chiến thắng, hoàn toàn phù hợp với lập luận của tác giả.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả nhấn mạnh:

「努力はただすれば報いられるものではなく、効果があるように工夫をしなければならない。」

→ Không phải cứ nỗ lực là sẽ được đền đáp, mà cần tìm cách nỗ lực sao cho mang lại hiệu quả.

Ở cuối bài, tác giả đưa ra phương pháp cụ thể:

「『あがるけれども、きっとうまくいく』。これなら精神の緊張がほぐれるから、あがってしどろもどろながらも、人から好感をもたれる自分が想像できる。」

→ "Dù có hồi hộp nhưng chắc chắn mọi chuyện sẽ diễn ra tốt đẹp." Nghĩ như vậy sẽ giúp giảm căng thẳng, và dù có hồi hộp, nói năng lúng túng, ta vẫn có thể tưởng tượng ra hình ảnh bản thân nhận được thiện cảm từ người khác.

Như vậy, tác giả không phủ nhận giá trị của sự nỗ lực mà muốn nhấn mạnh rằng chỉ có ý chí mạnh mẽ là chưa đủ; cần điều chỉnh cách suy nghĩ và hướng sự tưởng tượng đến kết quả tích cực.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả giải thích hoàn cảnh của người bạn:

「彼はある日、すべてを投げ捨てて旅に出ることを決意し、その金を工面するために私のところにやってきた。彼はこの旅で、人生がやり直せると信じていた。」

→ Một ngày nọ, người bạn quyết định từ bỏ tất cả để lên đường du lịch và đến gặp tác giả nhằm xoay xở tiền bạc. Anh ấy tin rằng chuyến đi này có thể giúp mình bắt đầu lại cuộc đời.

Vì người bạn đang gặp khó khăn trong gia đình và công việc, tác giả muốn biết liệu chuyến đi có thực sự làm thay đổi cuộc đời của người bạn hay không.

→ Đáp án 1 đúng.

Ở cuối bài, tác giả thừa nhận:

「私にも、漂泊への抗いがたい憧憬がある。非日常の世界に身を投じたいという衝動がある。」

→ Bản thân tôi cũng có một niềm khao khát mãnh liệt, khó cưỡng lại đối với cuộc sống phiêu bạt. Tôi cũng có thôi thúc muốn bước vào một thế giới khác với cuộc sống thường ngày.

Ngay sau đó là câu:

「砂漠の月光の中で踊りたかったのは、②（　　　）」

→ Người thực sự muốn nhảy múa dưới ánh trăng giữa sa mạc là...

Ban đầu, tác giả kể về người bạn muốn đến sa mạc để thay đổi cuộc đời. Nhưng đến cuối bài, tác giả nhận ra rằng chính mình cũng có khát vọng thoát khỏi cuộc sống thường ngày và trải nghiệm một thế giới khác.

Vì vậy, người thực sự muốn nhảy múa dưới ánh trăng sa mạc không chỉ là người bạn, mà sâu xa hơn chính là tác giả.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả viết:

「人生にはコンピュータゲームのようなリセットボタンはない。」

→ Cuộc đời không có nút đặt lại như trong trò chơi điện tử.

Tác giả cũng thừa nhận:

「私たちは、これらの方法がすべて幻想であることを知っている。だがその一方で、どこかで人生を変える出来事を願ってもいる。」

→ Chúng ta biết rằng tất cả những phương pháp ấy đều chỉ là ảo tưởng. Thế nhưng, ở một góc nào đó trong lòng, chúng ta vẫn mong có một sự kiện nào đó xảy ra để thay đổi cuộc đời mình.

Điều tác giả muốn thể hiện là mâu thuẫn giữa lý trí và khát vọng: dù hiểu rằng không thể dễ dàng bắt đầu lại cuộc đời, bản thân vẫn luôn mong muốn có một cơ hội để thay đổi.

→ Đáp án 4 đúng.

Tác giả viết:

「ジブンという言葉は、関西弁では相手を指すことがある。」

→ Trong phương ngữ Kansai, từ ジブン (bản thân) đôi khi được dùng để chỉ đối phương.

Ngoài ra, tác giả kết luận:

「要するに日本語では、『俺』と『お前』はどんどん行き来する。」

→ Tóm lại, trong tiếng Nhật, những từ chỉ "tôi" và "bạn" có thể chuyển đổi qua lại với nhau.

Điều này cho thấy những từ vốn dùng để chỉ bản thân trong tiếng Nhật không phải lúc nào cũng chỉ người nói, mà tùy ngữ cảnh còn có thể chỉ người nghe.

Vì vậy, 「定まった私」なんて、ない muốn nói rằng cách sử dụng các từ xưng hô trong tiếng Nhật không hoàn toàn cố định.

→ Đáp án 4 đúng.

Tác giả đưa ra ví dụ:

「あるいは小さい子に対して、**『ボクちゃん、ダメよ、そんなことしちゃ』**と叱っているオバさんがいる。」

→ Hoặc có một người phụ nữ lớn tuổi đang mắng một đứa trẻ: "Này cháu, không được làm như vậy đâu!"

Trước đó, tác giả đã giải thích:

「それならジブンは同時にアンタという意味である。」

→ Như vậy, ジブン đồng thời cũng mang nghĩa là アンタ (cậu, bạn).

Thông thường, ボク là đại từ ngôi thứ nhất, nghĩa là "tôi", thường được nam giới sử dụng. Nhưng trong tình huống này, người phụ nữ dùng ボク để gọi đứa trẻ đang nghe mình nói, tức là chỉ đối phương.

Vì vậy, từ thích hợp để điền vào chỗ trống là アンタ, chứ không phải 私 hay 自分.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả giải thích cách dùng của từ 「手前」:

「このテメーは当然『手前』に由来するわけで、それならここでも、俺とお前は同じ言葉なのである。」

→ Từ テメー đương nhiên bắt nguồn từ 「手前」, vì vậy ở đây "tôi" và "bạn" cũng được biểu thị bằng cùng một từ.

Tác giả còn đưa ra ví dụ với 「おのれ」: khi dùng để nói về bản thân thì mang nghĩa "chính mình", nhưng khi tức giận và nói 「おのれ、許さん」 thì lại mang nghĩa chỉ đối phương.

Như vậy, 「行き来する」 ở đây không nói về sự giao tiếp hay thay đổi theo thời đại, mà chỉ hiện tượng một từ có thể được dùng để chỉ người nói hoặc người nghe tùy theo ngữ cảnh.

→ Đáp án 3 đúng.

Tác giả viết:

「もちろん昼間働くのが常態であるが、こと、知的活動になると、夜ときめてしまう。」

→ Tất nhiên, làm việc vào ban ngày là điều bình thường, nhưng riêng đối với các hoạt động trí óc, người ta lại mặc định rằng phải thực hiện vào ban đêm.

Tác giả cũng nhận xét về giới trẻ:

「勉強は夜でなくてはできないものと思いこんでいる。」

→ Họ tin chắc rằng việc học chỉ có thể thực hiện vào ban đêm.

Như vậy, 「夜の信仰」 không phải là một tín ngưỡng tôn giáo thực sự, mà là cách nói ẩn dụ về niềm tin cố hữu rằng ban đêm thích hợp hơn cho việc học tập và suy nghĩ.

→ Đáp án 4 đúng.

Tác giả kể lại trải nghiệm:

「ゆうべはあんなに手におえなかった問題が、するすると片づいてしまうではないか。」

→ Những vấn đề tối hôm trước còn khó giải quyết đến vậy, thế mà sáng hôm sau lại được xử lý một cách dễ dàng, trôi chảy.

Sau đó, tác giả viết:

「偶然にしては同じことがあまりにも多すぎる。」

→ Nếu chỉ là ngẫu nhiên thì những chuyện giống như vậy đã xảy ra quá nhiều lần.

Ban đầu, tác giả cho rằng việc giải quyết vấn đề dễ dàng hơn vào buổi sáng chỉ là sự trùng hợp. Tuy nhiên, khi hiện tượng ấy lặp lại nhiều lần, tác giả bắt đầu cảm thấy kỳ lạ.

Vì vậy, 「これ」 chỉ hiện tượng những công việc khó giải quyết vào ban đêm lại trở nên dễ dàng vào buổi sáng, và điều đó xảy ra nhiều lần.

→ Đáp án 3 đúng.

Tác giả nhận xét:

「それに、どうも朝の頭の方が、夜の頭よりも、優秀であるらしい。」

→ Hơn nữa, có vẻ như đầu óc vào buổi sáng hoạt động tốt hơn so với ban đêm.

Ở cuối bài, tác giả kết luận:

「朝と夜とでは、同じ人間でありながら、人が違うことを思い知らされたというわけである。」

→ Tác giả đã nhận ra rằng dù vẫn là cùng một con người, nhưng khả năng suy nghĩ vào buổi sáng và ban đêm lại khác nhau đến mức như hai người khác nhau.

Qua những trải nghiệm thực tế, tác giả nhận thấy các hoạt động trí óc vào buổi sáng có thể mang lại hiệu quả tốt hơn ban đêm, trái với quan niệm lâu nay rằng học tập và suy nghĩ nên thực hiện vào ban đêm.

Các ví dụ về viết thư hay giải quyết công việc chỉ nhằm chứng minh nhận định này, chứ không phải thông điệp chính của bài.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả khẳng định:

「文盲も決してその人の素質ではない。むしろ社会的病状である。」

→ Việc không biết đọc, biết viết hoàn toàn không phải là đặc tính bẩm sinh của cá nhân, mà đúng hơn là một vấn đề mang tính xã hội.

Ở đây, 「素質」 chỉ những đặc điểm hoặc khả năng vốn có của một người, còn 「社会的病状」 nhấn mạnh rằng tình trạng không biết chữ bắt nguồn từ những vấn đề trong xã hội.

Tác giả muốn nói rằng nguyên nhân không nằm ở bản chất hay năng lực bẩm sinh của người không biết chữ, mà ở hoàn cảnh xã hội khiến họ không có điều kiện học đọc, học viết.

→ Đáp án 2 đúng.

Tác giả kể:

「大人は四錠、抱いている子供にはその半分の二錠を飲ませる、ということだったのである。」

→ Người lớn uống bốn viên, còn đứa trẻ đang được bế thì uống một nửa số đó, tức hai viên.

Sau đó, tác giả giải thích:

「この土地では、多くの人が半分という概念を持てないのだという。」

→ Ở vùng đất này, nhiều người không hiểu được khái niệm "một nửa".

Người mẹ không hiểu rõ cách chia lượng thuốc cho con, nên dù nhà ở rất xa, cô vẫn muốn quay lại phòng khám vào tuần sau để được nhân viên y tế cho con uống thuốc.

Nguyên nhân chính không phải vì cô không muốn mang thuốc về, mà vì cô không hiểu lượng thuốc cần sử dụng.

→ Đáp án 4 đúng.

Tác giả cho biết:

「この土地では、多くの人が半分という概念を持てないのだという。」

→ Ở vùng đất này, nhiều người không hiểu được khái niệm "một nửa".

Và mô tả sự vất vả của người mẹ:

「しかし、片道十キロずつ、往復二十キロを栄養不良の痩せた体で歩くのは、楽な仕事ではない。」

→ Tuy nhiên, với cơ thể gầy yếu do thiếu dinh dưỡng, việc đi bộ mười cây số mỗi chiều, tổng cộng hai mươi cây số cả đi lẫn về, hoàn toàn không phải chuyện dễ dàng.

Nếu hiểu được khái niệm "một nửa" và lượng thuốc cần sử dụng, người mẹ có thể mang thuốc về nhà, không cần phải đi bộ một quãng đường xa như vậy vào tuần sau.

Tác giả cảm thấy xót xa vì việc thiếu cơ hội được giáo dục đã khiến người mẹ phải chịu những khó khăn đáng lẽ có thể tránh được.

→ Đáp án 4 đúng.

Ngay trước cụm 「そんなとき」, tác giả viết:

「気がつけば、後輩のほうが多数派になっているものなのだ。」

→ Đến khi nhận ra thì số lượng đàn em đã chiếm đa số.

「そんなとき」 dùng để chỉ lại tình huống vừa được đề cập ở câu trước.

Tác giả muốn nói rằng sau nhiều năm làm việc, số lượng đàn anh, đàn chị dần giảm đi, trong khi số lượng đàn em ngày càng tăng. Khi đàn em trở thành nhóm đông hơn, những người chỉ quan tâm đến cấp trên sẽ gặp bất lợi.

Vì vậy, 「そんなとき」 chỉ thời điểm số lượng đàn em đã nhiều hơn đàn anh, đàn chị, chứ không đơn thuần là lúc đã làm việc được năm hay mười năm.

→ Đáp án 3 đúng.

Tác giả viết:

「あの人はうえにだけ従順で、したの人間はないがしろにする。」

→ Người đó chỉ biết phục tùng cấp trên, còn những người ở vị trí thấp hơn thì lại xem nhẹ, không coi trọng.

Sau đó, tác giả nói:

「そんなシールが一回貼られてしまうと、組織の中ではバツがつけられたと同じなのだ。」

→ Một khi đã bị gắn cái nhãn như vậy thì trong tổ chức cũng chẳng khác nào đã bị đánh giá là không đạt.

Ở đây, 「バツがつけられた」 là cách nói ẩn dụ cho việc bị đánh giá tiêu cực.

Những người đưa ra đánh giá này chính là các đàn em, cấp dưới bị xem nhẹ, vì họ cho rằng người đó chỉ quan tâm đến cấp trên mà không coi trọng mình.

→ Đáp án 4 đúng.

Tác giả viết:

「たとえ人より遅くとも部下から押し上げられて同じ地位に就いたほうが、その後の仕事は断然うまく運ぶものだ。」

→ Dù được thăng chức muộn hơn người khác, nhưng nếu được cấp dưới ủng hộ và đưa lên cùng một vị trí, thì công việc sau đó sẽ tiến triển thuận lợi hơn rất nhiều.

Trước đó, tác giả cũng nhấn mạnh:

「後輩たちとはいっしょにチームを組んで現場の仕事をまわしていく。」

→ Với các đàn em, chúng ta cùng lập thành một nhóm và trực tiếp triển khai công việc tại nơi làm việc.

Điều này cho thấy sự tin tưởng và hợp tác của cấp dưới có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả công việc.

Nếu một người được thăng chức nhờ sự tín nhiệm và ủng hộ của cấp dưới, họ sẽ dễ nhận được sự hợp tác của mọi người, từ đó công việc diễn ra thuận lợi hơn.

→ Đáp án 3 đúng.